Page 95 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

cho cả hai mùa. Tầng trệt có thể để nước xâm nhập, sinh hoạt chuyển lên tầng
trên khi lũ đến, hạn chế vách cứng để dễ chuyển đổi chức năng khi cần thiết,
phù hợp với lối sống cộng đồng và sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, nhà
cần thích ứng với thiên tai như bão, lũ, triều cường: dùng kết cấu chịu lực cao
(bê tông cốt thép, thép), nền sàn cao vượt mức lũ dựa trên quan trắc lâu dài
(do các cơ quan chức năng của địa phương công bố) để bảo vệ công trình và
con người.

Vùng ĐBSCL có sự đa dạng về cư trú và có ba khu vực định cư chính
theo đặc điểm cây trồng. Đó là vùng chuyên canh lúa nước, vùng chuyên canh
cây ăn trái và vùng vừa trồng cây ăn trái và lúa nước. Nhà ở vùng chuyên
canh lúa nước thường dân cư tập trung trên trục đường chính, các điểm dân
cư vẫn phân bố gần đất ruộng mà họ canh tác. Mỗi nhà giữ nguyên tính thoáng
hở trong khuôn viên khu đất gồm sân – nhà – vườn. Nhà ở vùng chuyên canh
cây ăn trái: do tính chất cần bảo vệ vườn cây ăn trái, nhà gắn liền với vườn,
khuôn viên bao gồm nhà ở và đất vườn chuyên canh. Nhà ở vùng vừa trồng
cây ăn trái và lúa nước thì vẫn thiết kế theo nguyên tắc giữ nguyên tính thoáng,
hở, tùy từng loại nhà và phương thức trồng trọt, sắp xếp bố cục các nhà có thể
so le nhau trong cùng một khu đất và mỗi nhà vẫn đảm bảo cấu trúc: sân –
nhà – vườn nhỏ. Áp dụng hệ sinh thái VAC (vườn, ao, chuồng) hoặc VRAC
(vườn, ruộng, ao, chuồng) vào bố cục khuôn viên nhà với các không gian sản
xuất như: chuồng nuôi gà, vịt, ao cá.
Mối liên hệ giữa đặc điểm tự nhiên và con người trong việc xây dựng
hệ thống giao thông ở nơi đây rất rõ rệt. Đặc trưng của vùng là “văn hóa sông
nước” (chương 1), Dù có thế mạnh về đặc trưng này, giao thông đường thủy
trong đô thị chưa được coi trọng và chưa được khai thác hiệu quả. Kết cấu hạ
tầng giao thông đường thủy chủ yếu dựa vào điều kiện tự nhiên, thiếu sự gắn
kết với tổng thể không gian đô thị. Các vấn đề tồn tại bao gồm: chưa kết nối
hoàn chỉnh giao thông đường thủy với các loại hình giao thông đô thị khác;
thiếu hiệu quả trong việc tạo dựng cảnh quan đô thị; chưa kết hợp với các khu
chức năng như dân cư, thương mại, du lịch; chưa tham gia rõ nét trong việc
thoát nước và bảo vệ nguồn nước; chưa được nghiên cứu như một giải pháp
giảm tải cho giao thông đô thị. Việc quản lý phát triển giao thông thủy cũng
còn mờ nhạt, chưa phát huy được thế mạnh.

Để phát triển mạng lưới giao thông đường thủy, việc nghiên cứu và đề
xuất các giải pháp quy hoạch hợp lý, định hướng giao thông đường thủy như
một hình thức giao thông hữu hiệu trong đô thị, kết nối đồng bộ với các khu
chức năng và các loại hình giao thông khác là cần thiết. Chính sách khuyến

69