Page 90 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

đổi rõ rệt, đánh dấu bước chuyển biến mới trong lĩnh vực giao thông nói riêng
và kinh tế - xã hội Nam Kỳ nói chung. Sự xuất hiện của hệ thống đường sắt
đã đưa Nam Kỳ vào khu vực có cơ sở hạ tầng hiện đại nhất lúc bấy giờ. Dù
trực tiếp hay gián tiếp cũng chỉ có mục tiêu duy nhất đó là phục vụ cho chính
sách xâm lược và khai thác thuộc của Pháp. Tuy nhiên, sau thời kỳ Pháp
thuộc, tuyến đường này đã bị dỡ bỏ và cho đến nay vùng ĐBSCL không có
đường sắt.

3.3 YẾU TỐ TỰ NHIÊN ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TRÌNH

3.3.1 Yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến công trình giao thông

Vùng ĐBSCL có địa hình thấp so với mực nước biển trung bình và nền
đất yếu (chương 2). Ở đầu nguồn bị ngập trong mùa mưa (nước nổi), trong
khi đó tiểu vùng ven biển bị nhiễm mặn trong mùa khô (Nguyễn, 2024). Kịch
bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng dự đoán diện tích ngập úng ở đồng
bằng tăng lên dưới tác động kép của lún đất (Minderhoud et al., 2018; Bộ Tài
nguyên và Môi trường, 2022). Bên cạnh đó, lượng phù sa sông Mekong về hạ
nguồn giảm, trong khi nhu cầu khai thác cát sông cao hơn cho phát triển công
trình, làm cho sạt lở bờ sông ngày càng gia tăng (Turk, 2022).

Thay đổi điều kiện tự nhiên được dự đoán trong tương lai ảnh hưởng
đến kết cấu và sự lựa chọn vật liệu mặt đường. Mặt đường phải chịu được
nhiệt độ cao hơn, nhưng không cần thiết phải đối mặt với nhiệt độ quá thấp.
Điều này cần phải có kế hoạch phát triển kết cấu mặt đường mới phù hợp,
phương án thi công xây dựng và tổ chức thi công phù hợp, cần phải có sự điều
chỉnh trong công tác quản lý, vận hành và khai thác công trình giao thông
tương ứng với điều kiện thiết kế mới để đảm bảo hiệu quả và chất lượng.

Đối mặt với hiểm họa sạt lở bờ, làm hư hỏng nghiêm trọng các con
đường do tập quán sinh sống dọc theo sông nước của người dân nơi đây,
những nghiên cứu, sự điều chỉnh tiêu chuẩn thiết kế và quy hoạch xây dựng
các công trình đường ven bờ sông là cần thiết để giảm thiểu thiệt hại do mối
hiểm họa này gây ra.

Xâm nhập mặn đang gây nhiều tác động tiêu cực đến hạ tầng giao thông,
bao gồm làm suy giảm chất lượng và tuổi thọ của các công trình đường bộ,
đường thủy và cầu cống. Khi nước mặn xâm nhập vào hệ thống sông ngòi và
ngấm vào đất, nó làm tăng độ ăn mòn cho các kết cấu kim loại và bề mặt bê
tông của cầu đường, khiến công trình nhanh chóng xuống cấp. Đặc biệt,
đường bộ và cầu qua sông ở các khu vực chịu xâm nhập mặn cao thường

64