Page 94 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Về hình thức kiến trúc, ta cần loại bỏ sự sao chép, phục cổ một cách
máy móc và ngăn chặn kiến trúc ngoại lai không phù hợp với ĐBSCL. Vùng
này vốn giàu văn hóa phi vật thể và văn hóa tâm linh, vì vậy các đô thị phải
có chính sách giữ gìn kiến trúc truyền thống, đặc biệt là công trình kiến trúc
tâm linh. Các công trình cũ, dù chưa đạt chuẩn 100 năm nhưng vẫn cần được
bảo tồn vì đặc điểm của ĐBSCL là vùng đất mới, không thể so sánh với các
đô thị cổ ở Việt Nam.

Các tiêu chí phát triển kiến trúc nông thôn sẽ được ưu tiên theo từng
mức độ, trong đó quan trọng nhất là khai thác giá trị đặc trưng và bản sắc
riêng của từng vùng miền. Việc này nhằm đảm bảo kiến trúc phản ánh nét đặc
thù của địa phương, phù hợp với văn hóa, lối sống cũng như định hướng phát
triển kinh tế - xã hội của từng khu vực. Bên cạnh đó, kiến trúc nông thôn cần
kế thừa truyền thống xây dựng, áp dụng các giải pháp kiến trúc địa phương,
đồng thời tận dụng vật liệu bản địa, vừa tạo nên bản sắc riêng vừa phù hợp
với điều kiện thực tế của từng vùng. Bảo tồn các giá trị đô thị sẵn có, không
tác động quá mạnh đến cảnh quan thân thuộc với người dân.

Các khu vực ven biển, nơi thường xuyên bị xâm nhập mặn và thiếu
nước ngọt chủ yếu phát triển kinh tế từ nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản,
cùng một số hoạt động du lịch. Trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và đặc
thù sản xuất khu vực, việc xây dựng công trình có kiến trúc thích ứng, đặc
biệt là các khu dân cư giúp giảm thiểu thiệt hại thiên tai là cần thiết. Nhà ở
nơi đây cần có kiến trúc linh hoạt, đa năng, kết hợp giữa không gian sinh hoạt
và sản xuất. Nghĩa là căn nhà cần được tổ chức có không gian rộng, đa chức
năng, gắn liền với phương thức sản xuất quy mô hộ gia đình. Nhà ở nông thôn
thường được thiết kế hạn chế vách tường ngăn, bếp kết hợp với các chức năng
khác như ăn uống, sinh hoạt gia đình, chăn nuôi…

Khu vực ngập nước là vùng ngập lũ, kinh tế chủ yếu là trồng lúa và các
cây nông nghiệp; dân cư đa thành phần, đa văn hóa. Phát huy bản sắc vùng
miền khu vực nông thôn ngập nước ĐBSCL qua việc sử dụng vật liệu tự nhiên
tại chỗ (gạch đất nung, ngói, gỗ, dừa nước) và kỹ thuật xây dựng thủ công,
phù hợp với đặc thù địa phương. Người dân nên áp dụng cấu trúc nhà chống
ngập như nhà sàn, nhà nổi và dần đa dạng hóa mô hình chống ngập. Vì việc
thiết kế không gian mở, linh hoạt, dung hòa với tự nhiên do tính chất cư trú
và sản xuất đan xen lẫn nhau nên không gian sử dụng gần như không phân
chia khu vực riêng biệt. Ngoài ra, kiến trúc nhà ở nơi đây ngày nay cũng cần
chú ý đến tính thích ứng mùa khô và mùa lũ bằng cách sử dụng kiểu nhà sàn,
nhà nổi, hoặc tôn nền nhà lên cao, kết hợp kiến trúc không gian mở, linh hoạt

68