Page 91 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

xuyên bị hư hỏng, cần phải sửa chữa hoặc thay thế sớm hơn so với thiết kế
ban đầu (Khoa, 2023). Ngoài ra, xâm nhập mặn làm giảm khả năng chịu tải
của đất nền, khiến mặt đường dễ bị lún và nứt, đặc biệt là các tuyến đường
gần bờ biển và dọc theo các kênh rạch. Điều này làm tăng chi phí bảo trì, gây
gián đoạn giao thông và ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa trong vùng, đặc
biệt vào mùa khô khi xâm nhập mặn đạt đỉnh điểm (Cổng thông tin điện tử
Bộ Giao thông Vận tải, 2021).

Mặt khác, ngập úng ở ĐBSCL tác động nghiêm trọng đến hạ tầng giao
thông, gây ra nhiều vấn đề như hư hỏng, giảm tuổi thọ công trình và làm tăng
chi phí bảo trì. Khi nước ngập thường xuyên và kéo dài trên các tuyến đường,
nước thấm vào làm suy yếu nền đất, gây lún và nứt mặt đường. Đặc biệt, trong
điều kiện nền đất yếu và mực nước ngầm cao ở ĐBSCL, ngập úng khiến mặt
đường và nền móng cầu đường dễ bị phá vỡ cấu trúc, tạo thành những ổ gà,
lún sâu hoặc sạt lở. Ngập úng kéo dài còn khiến vật liệu xây dựng như bê tông
và sắt thép bị ăn mòn nhanh chóng, gây mất an toàn cho các công trình cầu
đường. Bên cạnh đó, ngập úng làm cho các tuyến giao thông dễ bị gián đoạn,
ảnh hưởng đến việc đi lại và vận chuyển hàng hóa, nhất là vào mùa mưa và
triều cường (Khoa, 2023). Tình trạng này không chỉ làm gia tăng chi phí vận
tải mà còn ảnh hưởng đến kinh tế vùng, khi giao thương giữa các khu vực bị
gián đoạn. Những tác động này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho ĐBSCL trong
việc đầu tư vào các giải pháp xây dựng và bảo trì hạ tầng giao thông, như sử
dụng vật liệu chống ăn mòn, thiết kế hệ thống thoát nước hiệu quả hơn và
phát triển các công trình thích ứng với điều kiện môi trường xâm nhập mặn,
ngập úng ngày càng tăng cao (Tuân, 2021).

3.3.2 Yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến công trình dân cư

Sự thuận tiện cho việc đi lại, canh tác và giao thương đã hình thành nên
tập quán sống tập trung dọc theo hai bên bờ sông, kênh, rạch của cư dân nơi
đây và điều này cũng chính là nguồn gốc hình thành nên hệ thống giao thông
kết hợp thủy – bộ, là nét đặc thù của vùng sông nước ĐBSCL (Tuấn, 2017).

Cư dân ĐBSCL đã thích nghi và hình thành làng phù hợp với điều kiện
tự nhiên từ những ngôi nhà phân tán, rải rác ven sông rạch, trên đồng ruộng
đến các cụm dân cư vượt lũ. Từ khi người Việt bắt đầu khai khẩn và định cư,
người dân đã xây dựng các kiểu nhà trên đất giồng, nhà trên xuồng ghe, nhà
sàn trên cọc và nhà trên nền đất đắp. Người dân ĐBSCL thường không quá
chú trọng đến phương hướng khi cất nhà, họ chú ý hơn đến ánh sáng tự nhiên
và điều kiện thuận lợi cho việc buôn bán. Việc cư trú ven sông không chỉ giúp

65