Page 69 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Bốn là, không gian khu ở và kiến trúc nhà ở

Các khu ở đô thị dọc theo ven sông, thuận tiện cho việc sinh hoạt, sản
xuất và vận chuyển theo mô hình phổ biến là: “sông rạch – sân trước – nhà ở
– vườn cây – đồng ruộng”. Về sau khi có đường bộ thì theo mô hình “sông
rạch – đường bộ – sân trước – nhà ở – vườn cây – đồng ruộng” hoặc “sông
rạch – vườn cây – nhà ở – sân trước – đường bộ”.

Năm là, không gian các khu sản xuất, làng nghề truyền thống
Sự kết hợp hài hòa giữa không gian sản xuất và cư trú tại ĐBSCL là
một nét độc đáo, tạo nên bản sắc riêng cho vùng đất này. Không gian này,
như một mắt xích quan trọng, góp phần tạo nên sự chuyển tiếp êm ái giữa
nông thôn và đô thị.

Quá trình đô thị hóa ở ĐBSCL đã diễn ra mạnh mẽ, dựa trên nội lực của
chính vùng. Hệ thống đô thị đa dạng, phân cấp, đã dần hình thành, trở thành
động lực phát triển kinh tế và cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu cho hoạt động
sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân. ĐBSCL đang trở thành điểm
đến hấp dẫn cho đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực nông sản và chế biến nông
sản, công nghiệp nhẹ, dịch vụ hỗ trợ, du lịch và xây dựng.

Lịch sử đô thị ĐBSCL mang dấu ấn riêng biệt so với các vùng khác, thể
hiện rõ nét qua sự gắn kết chặt chẽ với nền nông nghiệp trồng lúa, thương mại
và chế biến lúa gạo. Cấu trúc định cư đô thị ĐBSCL được hình thành theo mô
hình “ thành thị nông thôn” hay đô thị nông nghiệp” đã tạo nên nét đặc trưng
riêng của vùng sông nước. Tuy nhiên, đô thị chưa thu hút được nguồn lực dân
số và kinh tế đủ mạnh để chủ động điều tiết hoạt động kinh tế trong nội vùng.
Để thúc đẩy đô thị hóa ĐBSCL trong giai đoạn 2020 - 2030, cần thiết kế chiến
lược phát triển dựa trên cơ sở lịch sử phân bố dân cư. Song song với đó, việc
định hướng phát triển công nghiệp hóa đòi hỏi sự điều chỉnh đồng bộ trong
hoạt động đô thị và nông thôn. Phân bố dân cư cần tập trung, tránh dàn trải
để tối ưu hóa hạ tầng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần phát
huy lợi thế tự nhiên của vùng bằng cách đầu tư phát triển giao thông đường
thủy. Ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến của cuộc cách mạng 4.0 trong phát
triển đô thị sẽ góp phần tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy hoạt động kinh tế
nông nghiệp, nâng cao chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực của ĐBSCL.
2.2.4 Nông thôn

Để thích nghi với môi trường sống mới khi đặt chân đến ĐBSCL, những
cư dân đầu tiên đã phải đối mặt với những thử thách to lớn. Việc lựa chọn nơi

43