Page 74 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

nghiệm truyền đời, kiến tạo không gian cư trú hài hòa với thiên nhiên. Họ tôn
trọng, gần gũi và hiền hòa với thiên nhiên, ứng xử bằng tư duy tổng hợp, tận
dụng tài nguyên mà không hủy hoại, dựa vào thiên nhiên để sinh tồn và phát
triển (Thủy, 2011).
2.3.2 Thuận lợi và khó khăn

2.3.2.1 Thuận lợi

Vị trí ven sông đã mang đến lợi thế vô cùng to lớn cho cư dân, từ việc
di chuyển thuận tiện trên đường thủy đến việc khai thác dòng chảy phù sa bồi
đắp, dẫn nước tưới tiêu cho đồng ruộng. Nơi ở thoáng đãng, tiếp cận trực tiếp
với dòng sông mang đến nhiều tiện ích thiết thực cho cuộc sống sinh hoạt
hàng ngày như tắm giặt, đánh bắt thủy sản và giao thương buôn bán. Nhờ địa
thế thuận lợi, vùng ĐBSCL thu hút dòng người đổ về, hình thành những khu
dân cư đông đúc. Cư dân nơi đây vốn gắn với với sông nước, dễ dàng trao
đổi, buôn bán, tạo dựng cuộc sống ấm no. Từ những cửa tiệm nhỏ lẻ, các xóm
chợ dần hình thành, nhộn nhịp và sôi động. Họ cùng chung sống, chia sẻ khó
khăn, giúp đỡ lẫn nhau, tạo nên một cộng đồng đoàn kết, gắn bó.
Mô hình cư trú theo tuyến sông/kênh, đường giao thông mang đến nhiều
ưu thế cho đời sống người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển linh
hoạt bằng cả đường bộ và đường thủy. Tục ngữ xưa đã khẳng định: "Nhất cận
thị, nhị cận giang", bởi sự gần gũi với sông ngòi mang đến nhiều lợi ích thiết
thực. Con người sinh sống ven sông, khai thác nguồn lợi thủy sản, trồng trọt,
góp phần hình thành những làng mạc sầm uất, là trung tâm của đời sống chính
trị, kinh tế, văn hóa. Nơi đây là điểm giao thoa văn hóa, thông tin từ kinh
thành lan tỏa về các vùng quê, tạo điều kiện thuận lợi cho các mối lương
duyên được kết nối.
2.3.2.2 Khó khăn

Vùng ĐBSCL vốn nhạy cảm trước biến đổi tự nhiên, hiện đang đối mặt
với vô vàn thách thức. Biến đổi khí hậu và nước biển dâng, diễn ra nhanh hơn
dự đoán, gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến sinh kế và đời sống người dân. Bên cạnh đó, việc khai thác tài nguyên
nước ở thượng nguồn châu thổ, đặc biệt là xây dựng các công trình thủy điện,
đã làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, giảm lượng phù sa bồi đắp, dẫn đến suy
giảm nguồn lợi thủy sản, xâm nhập mặn sâu vào nội địa, gây ảnh hưởng tiêu
cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

48