Page 67 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

thành và phát triển, chịu ảnh hưởng của chiến tranh, điển hình như sự ra đời
của đô thị Chương Thiện, nay là Vị Thanh (Hậu Giang) với các khu dân cư
đông đúc. Sau năm 1975, quá trình đô thị hóa tại ĐBSCL tiếp tục diễn ra với
sự phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là ở các khu vực ven sông, ven biển và khu
vực nông nghiệp, thủy sản. Bên cạnh yếu tố tài nguyên nước, sự phân bổ đô
thị còn chịu tác động bởi mạng lưới đường bộ, biên giới và nhiều yếu tố khác.
Sự phát triển đô thị của ĐBSCL mang những nét tương đồng với các đô thị
trên cả nước, song cũng ẩn chứa những đặc thù riêng của vùng đồng bằng,
sông nước miệt vườn, ven biển và vùng nông nghiệp, thủy sản. Theo quy
hoạch tích hợp vùng ĐBSCL vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt,
không gian phát triển đô thị được xác định rõ ràng, với mục tiêu xây dựng
hệ thống đô thị phân bổ hợp lý theo các hành lang phát triển chính. Các hành
lang này bao gồm: hành lang kinh tế đô thị - công nghiệp từ Cần Thơ đến
Long An, hành lang dọc sông Tiền - sông Hậu, hành lang kinh tế ven biển
qua các tỉnh từ Long An, Cà Mau đến Kiên Giang và hành lang biên giới từ
Long An đến Kiên Giang.
Quá trình đô thị hóa ĐBSCL mang những nét độc đáo, thể hiện qua các
đặc điểm sau:

Thứ nhất, cấu trúc đô thị mang tính chất “nông nghiệp”, là sự chuyển
tiếp giữa nông thôn và thành thị. Xu hướng nông thôn hóa dường như chiếm
ưu thế, tạo nên một diện mạo đô thị mang đậm bản sắc làng quê. Sự dung hợp
giữa hai yếu tố này đã tạo nên một “thành thị nông thôn” độc đáo.

Thứ hai, cấu trúc cảnh quan của đô thị thể hiện rõ nét bản địa, với sự
kết hợp hài hòa giữa sông nước, vườn cây, kiến trúc, những đường cong mềm
mại và khoảng trống rộng lớn. Mặt nước là yếu tố chính tạo nên đặc trưng của
hình thái không gian đô thị. Đô thị phát triển theo chiều ngang, với kiến trúc
ít sự khác biệt, hướng tới sự hòa hợp thay vì đối nghịch.
Thứ ba, hình thức không gian đô thị gắn liền với tuyến sông, là yếu tố
quan trọng tạo nên nét đặc trưng của đô thị vùng sông nước

Như vậy, có thể nhận ra ở ĐBSCL ba hình thái không gian đặc trưng:
không gian tuyến sông đô thị, không gian tuyến phố, không gian khu ở cùng
kiến trúc nhà ở. Ngoài ra, phải kể đến các hình thái không gian trung tâm đô
thị và các không gian khu phố cổ, khu làng nghề truyền thống.

41