Page 56 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Lịch sử khai phá, kiến tạo và phát triển vùng ĐBSCL minh chứng cho
khả năng thích ứng phi thường của người dân với những thử thách khắc nghiệt
như lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và đất chua phèn. Tuy nhiên, đáng tiếc là
nhận thức về biến đổi khí hậu trong cộng đồng dân cư và doanh nghiệp vẫn
còn hạn chế, dẫn đến thiếu vắng những kế hoạch hành động hiệu quả nhằm
ứng phó và thích nghi với thực trạng này.

Trong những năm gần đây, sự xâm nhập ngày càng sâu của nước mặn
từ biển đã ảnh hưởng tiêu cực đến hơn một nửa diện tích canh tác, đặc biệt là
trong mùa khô. Thêm vào đó, vấn đề đất phèn - nước phèn, trải rộng trên diện
tích khoảng 1,6 triệu ha, là một trở ngại lớn đối với sản xuất nông nghiệp của
vùng. Gia tăng dân số, tỷ lệ người nghèo cao, cuộc sống phụ thuộc vào thiên
nhiên đang đặt ra những thách thức to lớn cho phát triển nông nghiệp và nông
thôn bền vững.

Biến đổi khí hậu sẽ tác động tiêu cực đến toàn bộ hệ sinh thái, ảnh
hưởng đến chất lượng môi trường tự nhiên, kinh tế và xã hội. Cán cân thực
phẩm trong sinh quyển bị xáo trộn, đa dạng sinh học suy giảm, đất và rừng bị
suy thoái. ĐBSCL là một trong những vùng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của
hiện tượng này với những dự báo đầy lo ngại về tương lai, cụ thể như:
Sự biến đổi khí hậu đang đe dọa nghiêm trọng các vùng đất ngập nước
trọng điểm của quốc gia, bao gồm Tràm Chim, U Minh Thượng, Láng Sen,
Trà Sư, Hà Tiên, Vồ Dơi, Bãi Bồi, Đất Mũi và Lung Ngọc Hoàng. Hệ sinh
thái vốn đã mong manh nay càng trở nên dễ tổn thương, đe dọa sự tồn vong
của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Trong khi một số loài có thể bị tuyệt
chủng, các loài côn trùng như muỗi và sâu bệnh có thể gia tăng đáng kể, gây
nguy hại cho sức khỏe con người.

Năng suất và sản lượng nông nghiệp, bao gồm lúa, cây trồng và thủy
sản, sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, đe dọa an ninh lương
thực quốc gia. Các vùng tài nguyên rừng, đất, nước, sinh vật hoang dã và
khoáng sản như than bùn, cát, đá xây dựng đang bị xâm hại, khai thác quá
mức và tàn phá.

Những tầng lớp dân cư nghèo khó như nông dân, ngư dân, diêm dân và
thị dân sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do biến đổi khí hậu. Thiếu
thốn về nguồn dinh dưỡng, quyền sở hữu tài nguyên, khả năng tài chính và
thông tin hạn chế khiến họ gặp khó khăn trong việc thích nghi với những thay
đổi bất thường của thời tiết và khí hậu.

30