Page 30 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Lưu vực Yếu tố kinh tế-xã hội
sông Mekong quốc gia và thế giới
Đồng bằng sông
Cửu Long

Thủy văn
Địa hình
Đất

Định cư, kết cấu hạ tầng Tiểu hệ sinh Hệ thống
và ứng xử của con người thái tự nhiên nông nghiệp

Tác động kinh tế Tác động hệ sinh
-xã hội thái tự nhiên

Nhận thức, hành vi và
năng lực thích ứng

Hình 1.1. Mối quan hệ động nhân quả giữa yếu tố tự nhiên - kinh tế - xã hội
của vùng ĐBSCL theo tiến trình phát triển

Mối quan hệ tự nhiên - kinh tế - xã hội và cách mà con người ứng xử
với môi trường đó là mối quan hệ động. Trong tương lai, hệ sinh thái tự nhiên
của vùng có thể khác với hiện nay. Biến đổi khí hậu và nước biển dâng có
ảnh hưởng lớn đến đất đai, nguồn nước và hệ sinh thái tự nhiên, gây khó khăn
cho sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân (Loc et al., 2021). Song
song đó, suy giảm lưu lượng dòng chảy và phù sa của sông Mekong do đập
thủy điện ở thượng nguồn, ảnh hưởng đáng kể đến hệ sinh thái tự nhiên và
sản xuất nông nghiệp và từ đó tác động trực tiếp đến tính ổn định của đồng
bằng (Binh et al., 2020). Ngoài ra, thâm dụng tài nguyên thiên nhiên cho phát
triển kinh tế - xã hội trong quá khứ góp phần suy giảm hệ sinh thái tự nhiên
(Chapman et al., 2016). Hơn nữa, kinh tế - xã hội của vùng đang dịch chuyển,
hướng tới nền kinh tế công nghiệp - dịch vụ và dịch chuyển lao động ra khỏi
lĩnh vực nông nghiệp-nông thôn (VCCI & Fulbright, 2022). Thay đổi của môi
trường tự nhiên – kinh tế - xã hội được dự đoán sẽ tiếp tục xảy ra phổ biến

4