Page 165 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

(iv) Cộng đồng theo tôn giáo, tín ngưỡng: gồm những người theo cùng
một tôn giáo hoặc niềm tin như: cộng đồng Phật tử (Phật giáo), Công giáo,
Tin Lành, Hòa Hảo, Hồi giáo. Hình thức này có thể bao hàm cộng đồng theo
văn hóa, dân tộc nhưng vượt ra phạm vi rộng hơn gồm nhiều dân tộc, nhiều
nền văn hóa khác nhau.
Cộng đồng có bốn đặc điểm quan trọng dù cho bất kỳ hình thức nào:

- Tương tác xã hội: Thành viên trong cộng đồng có sự tương tác và trao
đổi với nhau, tạo nên mối quan hệ xã hội chặt chẽ. Cộng đồng có thể được
hiểu như một hệ thống và thành viên là thành tố cấu thành nên hệ thống đó.
Do đó, cộng đồng mang đầy đủ các tính chất và đặc điểm của hệ thống
(Friedman & Allen, 2014);
- Lợi ích, trách nhiệm và mục tiêu chung: thành viên chia sẻ những lợi
ích, mục tiêu, giá trị hoặc trách nhiệm chung. Ví dụ: cùng được lợi ích từ việc
xây một con đường, dòng kênh cho mục đích phục vụ sản xuất nông sản từ
việc vận chuyển và sử dụng nước cho tưới tiêu, song cộng đồng cũng phải có
trách nhiệm bảo vệ con đường và dòng kênh để khai thác, sử dụng hiệu quả
và lâu dài;
- Sự phụ thuộc lẫn nhau: thành viên phụ thuộc vào nhau trong việc phát
triển kinh tế, xã hội và văn hóa. Đây là tính chất hệ thống rất đặc trưng của
cộng đồng. Khi thành viên, nhóm thành viên này thay đổi có thể tác động đến
thành viên, nhóm thành viên khác và ngược lại. Thậm chí, khi thành viên thay
đổi có thể tác động đến cả cộng đồng. Điển hình đơn giản nhất là trong lĩnh
vực nông nghiệp, nông dân được tổ chức thành tổ hợp tác hay hợp tác xã
(HTX), khi HTX có hợp đồng cung ứng sản phẩm lúa theo chuẩn đạt mức
kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật với doanh nghiệp thu mua, chỉ cần
một hoặc một nhóm thành viên có sản phẩm không đạt, không đáp ứng yêu
cầu thỏa thuận giữa HTX với doanh nghiệp, việc thực thi hợp đồng có thể bị
hủy, điều này sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ thành viên của HTX;

- Nhận diện và gắn kết: Thành viên của cộng đồng nhận diện mình
thuộc về cộng đồng đó và có sự gắn kết với các thành viên khác. Điều này
giống như việc nhận diện giá trị của cộng đồng, để từ đó các thành viên có ý
thức, trách nhiệm cùng gắn kết với thành viên khác đóng góp vào sự phát
triển chung của cộng đồng.
Do đó, định nghĩa bao trùm của "cộng đồng" có thể là: một tập hợp của
các cá nhân hoặc nhóm người, có sự tương tác xã hội và chia sẻ lợi ích, giá

139