Page 82 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Chương 3

HẠ TẦNG GIAO THÔNG VÀ CÔNG TRÌNH

1*
1
2
Đặng Trâm Anh , Du Quang Vinh , Phạm Anh Du
1 Khoa Kỹ thuật Công trình Giao thông, Trường Bách Khoa,
Trường Đại học Cần Thơ
2 Sở Giao thông Vận tải Long An
*
( Email: dtanh@ctu.edu.vn)

3.1 GIỚI THIỆU

Chương này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh
hưởng đến sự hình thành và phát triển của hạ tầng giao thông và công trình
dân dụng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Vùng này có điều kiện
tự nhiên đặc thù, đòi hỏi kết cấu hạ tầng và công trình không chỉ đáp ứng nhu
cầu phát triển kinh tế - xã hội mà còn phù hợp với môi trường tự nhiên. Phát
triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, đặc biệt hạ tầng giao thông và hậu cần,
là một trong nội dung cốt lõi của Quy hoạch phát triển ĐBSCL đến năm 2030,
tầm nhìn đến năm 2050 (Thủ tướng Chính phủ, 2022). Nội dung phân tích từ
chương này khuyến nghị các giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng dân dụng
cho sự phát triển bền vững vùng trong tương lai.
Vùng ĐBSCL có đặc điểm tự nhiên đặc trưng là vùng đất bằng phẳng
và thấp (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2023), có độ cao trung bình khoảng 1,0 m
so với mực nước biển trung bình, cao nhất khoảng từ 3,0 m ở đầu nguồn giáp
Campuchia và thấp nhất cuối nguồn ven biển, đặc biệt bán đảo Cà Mau (dưới
mực nước biển trung bình) (Sanh et al., 1998). Bên cạnh đó, khoảng 60% diện
tích tự nhiên của vùng có đất bị nhiễm phèn hoặc mặn (Sanh et al., 1998). Với
kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng, nhiều tiểu vùng đất thấp có nguy
cơ bị ngập (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2022). Hơn nữa, đồng bằng được
xem là đang và sẽ tiếp tục “lún”. Sự kết hợp lún đất với nước biển dâng theo
kịch bản có thể làm cho đồng bằng bị ngập nhiều hơn (Minderhoud et al.,
2018). Sự định cư, công trình giao thông, hình thành khu dân cư và đặc điểm
công trình cư dân ở đồng bằng có liên quan mật thiết với hệ thống sông/rạch
và sinh thái tự nhiên, phản ánh “văn hóa sông nước” (Thêm, 2022, tr. 47).
Tuy nhiên, trong tương lai, hệ sinh thái tự nhiên này có thể thay đổi chuyển
đổi trạng thái “bình thường mới” (chương 1). Do đó, việc phát triển hạ tầng
giao thông và công trình dân dụng trong tương lai mang đặc điểm “văn hóa
sông nước” của trạng thái “bình thường mới”.

56