Page 152 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

Mặc dù nông thủy sản của ĐBSCL là thế mạnh nổi bật, song cả khâu chế biến
và tiêu thụ đều phụ thuộc vào các đơn hàng nhập khẩu.

Ngoài ra, hầu hết các doanh nghiệp tại ĐBSCL vẫn còn hoạt động rời
rạc, thiếu tính chuyên môn và kinh nghiệm, chỉ cung cấp những dịch vụ cơ
bản hoặc từng dịch vụ riêng lẻ, với chiến lược cạnh tranh chủ yếu dựa trên
giá cả, nhưng lại không tạo ra nhiều giá trị gia tăng. Việc đầu tư vào các thiết
bị hiện đại cũng như áp dụng công nghệ thông tin một cách bài bản và đồng
bộ để đạt hiệu quả cao vẫn là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp
logistics và khu công nghiệp tại ĐBSCL. Cả vùng có 1.461 doanh nghiệp
cung cấp dịch vụ logistics, chiếm khoảng 4,39% cả nước; trong đó, doanh
nghiệp logistics chuyên nghiệp rất hạn chế, chủ yếu là các doanh nghiệp nông
nghiệp (Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, 2022). Điểm
lưu ý là hệ thống kho lạnh, kho mát phục vụ nông, thủy sản còn thiếu và dự
báo sẽ càng thiếu hụt. Cụ thể chỉ có 3/13 tỉnh, thành của vùng có kho lạnh
thương mại là Long An, Hậu Giang và Cần Thơ (Nghi, 2023).

Thứ hai, địa hình ĐBSCL bị chia cắt bởi nhiều sông rạch và nền đất
yếu, khiến việc xây dựng nhà máy công nghiệp tốn kém và gặp nhiều khó
khăn hơn so với các vùng khác (chương 3). Hạ tầng kỹ thuật yếu kém càng
làm trầm trọng thêm vấn đề, hệ thống giao thông đường bộ và liên vùng kém
phát triển gây khó khăn cho di chuyển và vận chuyển hàng hóa. Hệ thống
cung cấp điện, nước công suất lớn cũng chưa đáp ứng đủ cho các nhà máy
công nghiệp, gây thiếu tin tưởng cho nhà đầu tư. Ngoài ra, hệ thống cảng phân
tán, quy mô nhỏ, thiếu cảng container chuyên dụng và các trung tâm logistics
trọng điểm, khiến việc vận chuyển hàng hóa kéo dài, gây tổn thất nông sản
sau thu hoạch lên đến 20 - 40%. Đây là những hạn chế cần được khắc phục.

Thứ ba, kết cấu hạ tầng thương mại của vùng ĐBSCL chưa hiện đại thể
hiện qua việc chỉ có 9,4% số siêu thị và 11,6% trung tâm thương mại, trong
khi chiếm tới 19,3% số lượng chợ cả nước (năm 2020), chủ yếu là chợ hạng
3, phân bố đều tại khu vực thành thị, nông thôn. Ngược lại, 109 siêu thị và 29
trung tâm thương mại chỉ tập trung tại khu vực thành thị, chủ yếu phục vụ
khoảng 26% dân số toàn vùng (VCCI & Fulbright, 2022). Thương mại điện
tử ở ĐBSCL cũng chậm phát triển, tập trung chủ yếu ở khu vực đô thị. Điều
này tương thích với quy mô thương mại nhỏ, tổ chức thương mại - dịch vụ
đơn giản với sự chi phối của kinh tế hộ gia đình và mạng lưới tiểu thương trải
khắp vùng.

126