Page 10 - Đặc trưng và đổi mới kinh tế - xã hội - văn hóa của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới

tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn các giá trị văn hoá
và phát triển kinh tế - xã hội nông thôn. Để phát huy hiệu quả, việc nâng cao
năng lực cộng đồng, quản lý hệ sinh thái bản địa hợp lý và phát triển hạ tầng
dịch vụ du lịch là cần thiết.
Sự đa dạng về dân tộc và tôn giáo tại vùng ĐBSCL tạo nên một giao
thoa văn hóa độc đáo, là nền tảng quan trọng để ứng phó với các thách thức
môi trường và xã hội. Đặc trưng này không chỉ làm phong phú văn hóa mà
còn là nền tảng hòa hợp giữa các cộng đồng để ứng phó với những thách thức
về môi trường tự nhiên và xã hội. Trong điều kiện thay đổi môi trường tự
nhiên và kinh tế-xã hội, mỗi dân tộc và tôn giáo đều có nhận thức và hành vi
thích nghi. Chính sách và giải pháp phát triển đồng bộ hài hòa giữa kinh tế -
xã hội – môi trường sẽ giúp bảo tồn giá trị văn hoá và đảm bảo sự ổn định,
bền vững cho toàn vùng.

Hệ sinh thái tự nhiên và tiến trình phát triển đã góp phần định hình
các giá trị gia đình và cộng đồng vùng ĐBSCL. Với đặc trưng của điều
kiện tự nhiên và lịch sử khai thác tài nguyên thiên nhiên, cư dân tại đây đã
hình thành lối sống gắn bó và hòa hợp với thiên nhiên, thể hiện tính cách văn
hóa, giá trị đặc trưng riêng của vùng. Tuy nhiên, trước những thay thổi của
môi trường tự nhiên và bối cảnh kinh tế - xã hội, các giá trị này đang chịu tác
động và đòi hỏi sự phát huy cùng đổi mới thông qua các giải pháp tích hợp,
đặc biệt trong giáo dục và đào tạo, truyền thông nhằm nâng cao năng lực thích
nghi của cư dân với hệ sinh thái tự nhiên bản địa, hội nhập với chuyển dịch
kinh tế - xã hội của vùng, quốc gia và thế giới.

Sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thiên nhiên trực tiếp đã
chạm ngưỡng giới hạn, cản trở cải thiện thu nhập, tạo việc làm và thúc đẩy
chất lượng cuộc sống, đặc biệt tại các khu vực nông thôn. Mặc dù thu nhập
bình quân có tăng nhưng tốc độ chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp
và dịch vụ - thương mại còn chậm, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã
hội toàn diện. Chất lượng cuộc sống của cư dân dù có cải thiện nhưng vẫn
thấp hơn so với nhiều vùng khác trong cả nước. Việc nâng cao chất lượng lao
động và tạo môi trường thuận lợi cho chuyển dịch kinh tế là yêu cầu cấp thiết
để đáp ứng các thách thức hiện nay.

Điều kiện sinh thái tự nhiên, lịch sử phát triển cũng ảnh hưởng đến
đặc trưng ngôn ngữ, tính cách con người, giáo dục, đào tạo và chất lượng
nguồn nhân lực. Tiếng Việt của vùng có bản sắc riêng không chỉ làm giàu
ngôn ngữ dân tộc mà còn phản ánh tính cách con người nơi đây: bình dị, chất

iv